1.
Adaçayı :Bu ad altında
bir çok çeşit bölgede
yetişmektedir. Bunlar;
süpürge, başak, verem,
Anadolu ve misk adaçayı
şeklinde
adlandırılmıştır.
2. Ada
Soğanı : Yaptığım doğa
gezilerinde bu bitkiye
bol miktarda rastladım.
3. Alıç :
Bölgede alıcın iki türü
mevcut olup (meyvesi
küçük ve büyük olan);
meyvesi büyük olanların
sarı ve kırmızı renkli
türü mevcuttur.
4. Anason
: Bölgede yabanî türü
vardır. Yerli halk,
köfte içine ve turşu
kurarken bu bitkiyi
bolca kullanmaktadır.
5. Ardıç
: Akdeniz (kokulu) ve
dikenli türü olmak üzere
iki tür bölgede
yetişmektedir. Dikenli
türün dallarında oluşan
(ökse), yöre halkı
tarafından toplanıp çay
şeklinde içilmektedir.
6.
At Kuyruğu : Sulak
alanlarda özellikle
kaynak su başlarında bol
miktarda yetişmektedir.
7. Ayrık
Otu : Yabancı ot
mücadelesinde ilk sırayı
alan ayrık otu bölgede
hemen hemen her türlü
toprakta yetişmektedir.
8. Ayva
: Bölgede yerli ve aşı
türü olmak üzere bol
miktarda
yetiştirilmektedir.
9. Badem
: Hem aşısı hem de
doğada kendiliğinden
yetişen türü mevcuttur.
10.
Baldıran : Bahçe
içlerinde ve yol
boylarında kendiliğinden
yetişen bu bitki en sık
rastlanan şifalı
bitkiler arasındadır.
11.
Ballıbaba : Nadasa
bırakılan tarlalarda
ilkbaharla birlikte
yetişmektedir.
12. Ban
Otu : Yine ekin
tarlalarında, nadasa
bırakılan tarlalarda ve
kırlarda kendiliğinden
yetişen yıllık bir
bitkidir.
13. Beş
Parmak Otu : Yaptığım
araştırmalarda yörede
bol miktarda mevcuttur.
14. Beyaz
Çöpleme : Ormanlık
bölgelerde ve yüksek
yaylalarda mevcuttur.
15. Bit
Otu : Mavi - Mor
çiçekleriyle bahçelerde
ve yol kenarlarında
yetişmektedir.
16.
Böğürtlen : Genellikle
sulak toprakları seven
bu bitkinin çileğe
benzeyen meyveleri,
olgunluk döneminde yöre
halkı tarafından
toplanıp yenilmektedir.
17. Ceviz :
İkinci Dünya Savaşı’ na
kadar çapları 2 m’yi
geçen bölgedeki ceviz
ağaçları; Nazi
Almanyası’nın tüfek
kundağı ihtiyacını
karşılamak amacıyla
kesime uğramıştır. Halen
büyük ceviz ağaçlarına
özellikle yayla
köylüklerinde kısmen de
olsa rastlanmaktadır.
Son zamanlarda bilim
adamlarınca (kalbin
dostu) açıklanan ceviz,
yöre halkı tarafından
üretimine hız
verilmiştir. Yöre ceviz
ağacı bakımından doğal
bir zenginlik arz
etmektedir. Verimi ve
kalitesi düşük olan
yerli türlerin aşılama
yoluna gidilerek ıslah
çalışmalarının yapılması
gerekir. En uygun tür
ise Kaman Cevizi’dir. Bu
tür hem iklim, hem de
coğrafi yapı olarak en
uygun olanıdır.
Üreticilere ilgili uzman
kişiler tarafından
aşılama teknikleri
öğretilerek yerli
fidanların aşılanması
gerekmektedir. Ayrıca
başta TEMA Vakfı ve İlçe
Tarım Müdürlüğünce ceviz
fidanı dağıtımı
yapılmalıdır. Hazır olan
bu potansiyel, kiraza
alternatif olarak
düşünülen değerli bir
meyve olabilir.
18. Civan
Perçemi : Her türlü
toprakta yetişen civan
perçeminin bölgede iki
türü mevcuttur; çiçeği
beyaz ve sarı olan.
19.
Çakşır Otu : Son
dönemlerde adından sık
sık bahsedilen bu bitki;
dağlık alanlarda bolca
yetişmektedir.Kaynatılıp
içildiğinde Grip-nezle
ve soğuk algınlığına iyi
gelir.
20. Çam :
Ormanlık alanlarda bölge
rede görülen tür,
genellikle Kara Çam’ dır.
21.
Çiğdem : Sarı çiçekleri
ile ilkbaharın müjdesi
olan bu bitki bölgede
bol miktarda
yetişmektedir.
22. Çilek : Alihoca
Köyü, Çiftehan Kasabası,
Emirler Köyü ve Darboğaz
Kasabasında bol miktarda
yetiştirilen çilek; iç
pazarlarda (Çiftehan
Çileği) olarak tüketime
sunulmaktadır.
23. Çoban
Çantası : Ekilebilir
arazilerde ve toprak
damlarda yetişen bu
bitkiye yörede bol
miktarda rastlanmaktadır.
24. Dut :
Bölgede 4 türü
mevcuttur. Bunlar: Kara
Dut, Beyaz Dut, Mor Dut
ve Ekşi Duttur.
25. Ebe
Gümeci : Bahçe
aralarında bol miktarda
yetişen bu bitkinin bazı
bölgelerde yemeğinin
yapılarak tüketildiği
bilinmektedir. Yörede
bol olmasına rağmen
halkın böyle bir
alışkanlığı yoktur.
26. Eşek
Hıyarı : Genellikle ev
yıkıntıları ve yol
kenarlarında azda olsa
rastlanmakta- dır. Yöre
halkı tarafından
(Cırtatan) olarak
bilinmektedir.
27. Fesleğen :
Bahçelerde ve saksılarda
süs bitkisi olarak
yetiştirilen fesleğeni
yöre halkı (Reyhan)
olarak ad vermiştir.
28. Gelincik :
Ekin tarlalarında
kırmızı ve pembe çiçek
açan iki türü bol
miktarda yetişmektedir.
29. Gıvışkan
Otu: Bahçe işleri ve
tarlalarda fazla
miktarda yetişen
gıvışkan otunun yöresel
adı (Gıvıştak) ‘tır.
Yöre halkı tarafından
toplanıp böreği
yapılarak
tüketilmektedir.
30. Gökçe : Yörede
(Gevelek) diye
adlandırılan bu otun
diğer adı Ökse otudur.
Kiraz, armut, köknar ve
dikenli ardıcın
dallarında asalak olarak
yetişir. Yöre halkı
diken ardıcında yetişen
türü toplayıp
çay olarak
tüketmektedir.
31. Gül :
Bu bitkinin bölgede aşı
türü hariç, yöreye has
altı türü mevcuttur.
Bunlar: Çiçeği tek
yapraklı ve sarı, çiçeği
tek yapraklı ve pembe,
çiçeği tek yapraklı ve
beyaz, çiçeği tek
yapraklı ve çiçek
yaprağının içi kırmızı
dışı sarı, çiçek
yaprakları sarı ve
katmerli, çiçek
yaprakları pembe ve
katmerli olan türlerdir.
Bu güllerin çiçekleri
toplanarak reçel
yapımında, sonbaharda
olgunlaşan meyveleri de
toplanarak kuşburnu çayı
şeklinde bol miktarda
tüketilmektedir.
32. Güvey Feneri
: Bahçelerde
kendiliğinden yetişen bu
bitkinin bilya
büyüklüğünde ve turuncu
renkteki meyveleri yöre
halkı tarafından bilinen
(Teleme) türü peynir
yapımında maya olarak
kullanılmaktadır. Bunun
sebeple diğer adı da
teleme otudur.
33.
Hardal : Sarı çiçekleri
ile ilkbaharda
kendiliğinden yetişen bu
bitkiye yöre halkı (Eşek
Turpu) demektedir.
Yapraklarındaki baharatı
ile taze olarak toplanıp
salatalarda
kullanılmaktadır.
34.
Hindiba : Bu bitkinin
bölgede iki türü vardır.
Sarı renkli çiçek açan
(Kara hindiba), mavi
çiçek açan hindibadır.
35. Hint
Keneviri : Bahçelerde
kendiliğinden yetişen bu
bitkinin tohumları yöre
halkı tarafından
hazırlanan (Kavurga)da
bol miktarda
tüketilmektedir. Beyağıl
köyünde eskiden tohumu
alınmak amacı ile
yetiştirilen bu bitki;
esrarın hammaddesi
olması sebebi ile ekimi
ve üretimi tamamen
yasaklanmıştır.
36. Hüsnü
Yusuf : Bahçelerde süs
bitkisi olarak
yetiştirilen bu bitkinin
yabani türüne de
rastlanmaktadır.
37.
Ihlamur : Bazı
bahçelerde ve ev
önlerinde az da olsa
rastlanmaktadır.
38.
Isırgan Otu : Sulak
alanlarda ve bahçe
duvarları kenarlarında
sıkça rastlanmaktadır.
39. Kadın
Tuzluğu : Bahçe
duvarlarında, dere
kenarlarında ve kırlarda
bol miktarda
yetişmektedir. Yöresel
adı (Karamık)dır.
Toroslarda hayvancılık
ile uğraşan yörükler, bu
bitkinin köklerindeki
kabuğundan sarı renkte
ip boyası yapımında
yaralanmaktadır.
40. Kantaron :
Sarı çiçekleri ile
ilkbaharda yetişen bu
bitki toprak seçmeksizin
her yerde bol miktarda
yetişmektedir. Bir ara
ihracata yönelik toplama
çalışmalarına
girişilmişse de sonu
gelmemiştir.
41. Kara Çalı :
Bölgede sıkça
rastlanmaktadır.
42. Kara
Kafes Otu : Su
kaynaklarında ve dere
boylarında kendiliğinden
yetişen bir bitkidir.
43. Kekik
: Toprakta yetişen kara
kekik ve kayalıklarda
yetişen iki türü
mevcuttur. Kayada
yetişen türüne yörede
(Taş Nanesi)
denilmektedir.
44.
Karanfil : Bahçelerde
süs bitkisi olarak
yetiştirilir. Özellikle
İmrahor Köyü ve
bölgemizde yetişen diğer
bir türünün saçak
kökleri toplanıp
kurutularak çaya tat
vermek amacıyla
tüketilmektedir.
45. Karnıyarık
Otu: Genellikle sulak
alanlarda bol miktarda
yetişmektedir.
46.
Kayışkıran : Sulak
alanları seven, pembemsi
çiçek açan dikenli bir
bitkidir.
47. Keklik Gözü
: Gelincik görünümünde
kızılımsı ve daha küçük
çiçekleri olan bir
bitkidir.
48.
Kenger : Kökü taze iken
tüketilen bu bitkinin
sütünden (kenger sakızı)
yöre halkı tarafından
yapılmaktadır.
49.
Keten : Yaptığım
araştırmada yabanî
türüne fazlaca
rastladım. Çiçeklerinin
tatlı ve açık bir mavi
renkte oluşu kendinde
dikkat çekici özelliği
de yaratmıştır.
50. Kısa
Mahmut : Her türlü
toprakta bol miktarda
yetişmektedir.
51.
Koyun Otu : Yaptığım
araştırmalarda bölgede
bol miktarda
yetişmektedir.
52. Kök Boya :
Hemen hemen her yerde
mevcuttur. Kökleri
kırmızı boya ihtiva
ettiğinden bu adı
almıştır.
53. Köpek
Dili : Yöresel ismi dana
dilidir. Taze iken
toplanarak böreklerde
tüketilir.
54.
Köpek Üzümü : Yabani
asma görünümünde olan bu
bitki bahçe çitlerinde
kendiliğinden
yetişmektedir.
55. Kurt
Pençesi : Sulak dere ve
çayırlarda kendiliğinden
yetişen bir bitkidir.
56.
Kuşkonmaz :
Bölgede
yabanî türü mevcuttur.
57. Kuzu
Kulağı : Yaylalık ve
yüksek sulak yerlerde
yabanî türü
yetişmektedir. Hazır
satılan tohumların satın
alınarak ekimi şeklinde
de yetiştirilmektedir.
58. Madımak :
Her türlü toprakta bol
miktarda yetişen
madımağın yöresel adı
(Dayım Kulağı) dır.
Sivas bölgesinde yemeği
yapılmaktadır.
59.
Menekşe : Mor çiçek açan
yabani türü bölgeye has
olmak üzere bol miktarda
yetişmektedir.
60. Meşe
: İki türü vardır;
normal ve kara meşe.
Kara meşenin yaprakları
kaynatılarak
içilmektedir. Kadınlarda
görülen akıntılara iyi
geldiği bilinmekte ve
sıkça kullanılmaktadır.
61. Mürver : Çay
kenarlarında, bahçe
duvarlarında bol
miktarda yetişmektedir.
62. Nane
: Genellikle yöre halkı
kendi ihtiyacını
karşılamak amacıyla
üretimini yapmakta ve
fazlasını da
satmaktadır.
63. Oğul Otu :
Bal arısının en çok bal
özü topladığı bir
bitkidir. Yöre adı
(Şalba) dır.
64.
Öksürük Otu : Genellikle
sulak alanları seçen bu
bitkiye sıkça
rastlanmaktadır.
65. Ölmez Çiçek
: Genellikle ormanlık
alanlarda yetişen sarı
çiçekli bu bitki yöre
halkı tarafından
toplanıp
kullanılmaktadır.
66.
Papatya : Bölgede üç
türüne rastlanmaktadır.
Bunlar: çiçeği tamamen
sarı olan, çiçeğinin
ortası sarı ve taç
yaprakları beyaz olan,
çiçekleri küçük olandır.
67.
Salep : Ormanlık
bölgelerde bol miktarda
mevcuttur. Çiçekleri mor
ve sarı olan iki türü
vardır. Bazen
Kahramanmaraş’tan gelip
yumrularını toplayanlara
rastlanmakta- dır.
almıştır.
69. Sığır
Kuyruğu : Bölgede bol
miktarda mevcut olup;
yöresel adı (Kolan
Koltuğu)dur.
70.
Sinirli Ot : Genellikle
sulanabilir alanlarda
daha iyi gelişmiş
durumda yetişir.
Avrupa’da çalışan
işçilerimizin
beraberinde getirdikleri
poşet çaylar üzerinde
resmi dikkatimi
çekmiştir.
71.
Solucan Otu : Sardunyaya
bezeyen bu bitki
genellikle kayalık
bölgelerde
yetişmektedir.
72.
Sütleğen : Haddinden
fazla yetişen bu bitki,
çobanlar tarafından
küçük baş hayvanların
memelerinde oluşan
kurtları öldürmede
kullanıldığı
bilinmektedir.
Ayrıca yine
çobanların ve avcıların
kırlardaki su gözelerini
temizlemede, suyun
bulanıklığını gidermesi
özelliğinden yararlanmak
için sık sık
kullanılmaktadır.
73. Şahtere Otu
: Özellikle kaya
gölgeliklerini seven bu
ot bol miktarda
yetişmektedir.
74.
Yarpuz : Sulak dere
kenarlarında
kendiliğinden yetişir.
Yöre halkı bu bitkinin
yapraklarının toplayarak
ayranla yapılan çorba
içinde tüketmektedir.
75. Yer Mürveri
: Mürverin bir türü
olup, yıllık bir
bitkidir.
76. Yer
Somunu : Yabani türüne
çakıllı arazilerde sıkça
rastlanmaktadır. Diğer
adı Sıklamen’dir.
77. Yoğurt otu :
Yörede bol miktarda
mevcuttur.
78.Eşek
Kerdemesi:Yöremizde
bulunan bu bitki
kaynatılıp içilerek
alerjik kaşıntılara ve
mide yanmalarına iyi
geldiği gibi ciltteki
kaşıntı bölgelerine de
sürülebilmektedir.
Kaynak
olarak baş vurulan Dr.
Adil ASIMGİL tarafından
hazırlanan "Şifalı
Bitkiler" kitabında.
